Romantizm dendiği çoğu zaman aşk, iki birey arasında yaşanan yoğun duygu yüklü bir ilişki olarak düşünülür. Oysa aşk yalnızca iki insan arasındaki bir duygu değil, varoluşun en yoğun duygu deneyimi olarak kavranır. Aşk, romantik bilinçte hem yüceltilir hem de trajikleştirilir. Bir birey başka bir bireye veya doğaya, tanrıya aşk besleyebilir Bu nedenle romantik aşk, huzurlu bir birliktelikten çok, içsel bir fırtına ve sonsuzluk arzusudur.

18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl başında ortaya çıkan romantik düşünce, bireyin iç dünyasını merkeze alırken, aşkı da bu iç dünyanın en saf ve en yıkıcı ifadesi olarak görür. Aydınlanma’nın ölçülü, akılcı ve toplumsal düzeni içinde tanımlanan evlilik anlayışına karşı romantizm, aşkı bireysel özgürlüğün ve içsel hakikatin bir alanı hâline getirir.

Bu dönüşümün en güçlü edebî örneklerinden biri, Johann Wolfgang von Goethe’nin Genç Werther’in Acıları adlı eseridir. Werther’in aşkı, karşılık bulamayan bir tutku olmanın ötesinde, bireyin dünyayla kurduğu uyumsuzluğun sembolüdür. Werther’in Lotte’ye olan aşkı, varoluşun dayanılmaz yoğunluğudur. Werther’in trajedisi, romantik bireyin modern dünyaya sığamamasının metaforudur. Romantik düşüncede aşk, sonsuzluk arzusunu temsil eder. Sevgililer genellikle idealize edilir; bu kişi, sıradan bir varlık olmanın ötesinde, metafizik bir anlam kazanır. Bu nedenle, romantik aşk gerçekleştiğinde bile eksik kalır Çünkü aranan şey yalnızca bir insan değil, bütünlük duygusudur.

Bu anlayış, romantizmin “yüce” kavramıyla da ilişkilidir. Nasıl ki doğa karşısında insan hem büyülenir hem ürkerse, aşk karşısında da hem tamamlanma hem kaybolma korkusu yaşar. Aşık olan birey sınırlarını aşma arzusu besler fakat bu aşma çabası çoğu zaman kırılganlık üretir.

Danimarkalı filozof Søren Kierkegaard, aşkı varoluşsal bir seçim olarak ele alır. Ona göre aşk, estetik bir hazdan ibaret değildir; etik bir sorumluluğa dönüşmediği sürece yüzeysel kalır. Ancak romantik bilinç, çoğu zaman bu etik istikrara ulaşamaz. Tutku ile sorumluluk arasındaki gerilim, romantik aşkın trajik boyutunu oluşturur.

Romantizmle birlikte aşk, bireyin kimliğinin kurucu unsurlarından biri hâline gelir. Modern insan, kendini büyük ölçüde aşk deneyimi üzerinden tanımlar. Aşkın acısı, melankolisi ve duygu yoğunluğu bireysel derinliğin göstergesi sayılır. Bu miras, günümüz popüler kültürüne kadar uzanır.

Ancak, aşkın mutlaklaştırılması, hayal kırıklığını kaçınılmaz kılar. Romantik özne, sevdiğinde tüm varlığını ortaya koyar. Bu nedenle kayıp, yalnızca bir ilişkinin sonu değil, kimliğin sarsılmasıdır. Sonuç olarak romantizm, aşkı sıradan bir duygu olmaktan çıkarıp metafizik bir arayışa dönüştürür. Aşk, bireyin sonsuzlukla kurduğu en yoğun temastır. Ancak bu temas, çoğu zaman huzur değil; melankoli üretir.