Rus Çarlığı – İmparatorluktan Devrime
xmanberkay
4. I. Büyük Petro
Rus Çarlığı’nın yönünü değiştiren isimlerin başında I. Petro, ya da tarihte bilinen adıyla Büyük Petro, gelir. 1682’de tahta çıkan ve 1725’e kadar hüküm süren Petro, Rusya’yı kültürel, idari ve toplumsal anlamda da dönüştürmek için çalışmalar yapmış, Rusya’nın içe kapanık bir Doğu gücünden Avrupa sahnesine çıkan bir imparatorluğa evrilmesine olanak sağlamıştır.
Avrupa’ya Açılan Çar
I.Petro, genç yaşta Avrupa’ya gizlice seyahat etti. “Büyük Elçilik” olarak bilinen bu yolculukta Hollanda ve İngiltere’de tersanelerde çalıştı, gemi yapımını öğrendi, bilim ve mühendislik alanında gözlemler yaptı. Bir hükümdarın işçi kılığına girerek bilgi toplaması, onun modernleşmeye verdiği önemi göstermektedir. Petro’nun amacı Rusya’yı Batı Avrupa’nın teknik ve askeri seviyesine çıkarmaktı.
Daha önceki çarlar gibi I.Petro’nun reformlarının merkezinde askeri güç vardı. Modern bir ordu kurdu, zorunlu askerlik sistemini geliştirdi ve ilk güçlü Rus donanmasını oluşturdu. Bu sayede İsveç’e karşı yürütülen Büyük Kuzey Savaşı’nda zafer kazanarak Rusya’nın Baltık Denizi’ne erişimini sağladı. Bu zaferle birlikte Rusya Avrupa siyasetinde artık muhattap alınan bir güçtü. 1703 yılında tamamıyla batı mimarisinden esinlenilerek inşa edilen ST. Petersburg, Petro’nun modernleşme projesinin sembölüdür. Başkent Moskovadan buraya taşınmıştır. Ayrıca toplumsal reformlara başvurmuş ve Soylulara Batı tarzı kıyafet zorunluluğu ve sakal vergisi uygulamaya başlamış, takvim sistemini yenilemiş ve devlet yönetiminde bürokratik düzenlemeler yapmıştır. Kilisenin gücünü azaltarak onu devlet kontrolüne aldırmıştır.
Bu reformlar radikaldi ve herkes tarafından hoş karşılanmadı haliyle, ancak Petro, tahttan gelen otoritesini kullanarak değişimi dayattı. Ama I.Petronun modernleşmesi özgürlükçü değil; merkezi idi. Serflik sistemi devam etti, hatta bazı alanlarda daha da sertleştirildi. Rusya bir yandan modernleşirken diğer yandan kötüleşmekte idi. Bu çelişkili gelişme, Rus tarihinin sonraki yüzyıllarında tekrar tekrar karşımıza çıkacaktır.
