Modern Matbaa'nın Babası
xmanberkay
3. Gutenberg’in Hayatı ve bir Dehanın Şekillenişi
Johannes Gutenberg, yaklaşık 1400 yılında Almanya’nın Mainz kentinde dünyaya geldi. Asıl adı Johannes Gensfleisch zur Laden olup, "Gutenberg" lakabı ailesinin yaşadığı evin adından geliyordu. Varlıklı bir ailenin çocuğu olarak doğmasına rağmen hayatı boyunca maddi sıkıntılarla mücadele etti ve bu durum onu hem yaratıcı hem de risk alan bir mucit haline getirdi.
Gençlik yıllarında metal işçiliği, kuyumculuk, cilacılık ve taş baskı gibi dönemin önemli zanaatlarıyla ilgilendi. Bu beceriler, ileride kuracağı matbaanın temel taşlarını oluşturacaktı. Ailesinin toplumsal konumu nedeniyle iyi bir eğitim alma fırsatı buldu; okuma-yazma, Latince ve ticaret bilgisi edindi.
Mainz’da yaşanan politik ve ekonomik çalkantılar nedeniyle şehirdeki birçok zanaatkâr gibi o da Strasbourg’a taşındı. Burada farklı işlere girdi, ancak en çok zamanını gizlice yürüttüğü baskı denemelerine harcadı. Bu dönemde, harf dökümü, kalıp yapımı ve mürekkep üzerinde yaptığı deneyler giderek bir sistem hâline gelmeye başladı.
Gutenberg’in en büyük sıkıntılarından biri finansmandı. Matbaanın kurulumu son derece maliyetliydi, metal alaşımlar, özel mürekkepler, pres mekanizması ve işçilik… Bu nedenle girişimini hayata geçirmek için zengin tüccar Johann Fust ile ortaklık kurdu. Fust, Gutenberg'e borç para verdi, ancak bu ortaklık ilerleyen yıllarda büyük bir davaya dönüşecekti.
Gutenberg’in çalışmaları yıllarca gizli tutuldu. Bunun sebebi yalnızca rekabet korkusu değil, aynı zamanda icadının değerini anlamayan çevrelerden gelebilecek baskılardı. Nihayet 1450’lerde matbaasını tamamladığında Gutenberg, insanlık tarihinin en önemli buluşlarından birine imza atmıştı.
Ancak kader ona zorlukları da beraberinde getirdi. 1455 yılında ortağı Fust, borçların geri ödenmediğini iddia ederek Gutenberg’e dava açtı. Mahkemeyi kaybeden Gutenberg, matbaasının büyük kısmını ve eserlerini kaybetti. Buna rağmen pes etmedi ve Mainz’da küçük bir matbaa kurarak çalışmalarına devam etti. Gutenberg, 1468 yılında hayatını kaybettiğinde adı ne yazık ki hak ettiği değeri görmüyordu. Fakat ölümünden sonra dünyanın bilgiye erişim biçimi tamamen değişti ve Gutenberg’in adı uygarlığın en büyük dönüştürücülerinden biri olarak tarihe kazındı.
